رحمان زندی- استاد دانشگاه گفت: دلایل مهاجرت نخبگان از ایران، یک موضوع پیچیده و چندوجهی است، اما به طور کلی میتوان پنج عامل را به عنوان مهمترین علل مهاجرت نخبگان برشمرد:
۱-فرصتهای شغلی و تحصیلی بهتر: یکی از مهمترین دلایل این موضوع، کمبود فرصتهای شغلی تخصصی در ایران است. بسیاری از فارغالتحصیلان دانشگاههای برتر، پس از پایان تحصیلات، نمیتوانند شغل مناسبی با رشته تحصیلی خود پیدا کنند. این مشکل، به خصوص در رشتههای علوم پایه، فنی و مهندسی، و علوم انسانی بیشتر دیده میشود. در مقابل، کشورهای توسعهیافته، فرصتهای شغلی بسیار متنوعی را در اختیار نخبگان قرار میدهند و امکان پیشرفت شغلی و کسب درآمد بالاتر را برای آنها فراهم میکنند. علاوه بر این، امکانات و تجهیزات پیشرفتهتر برای تحقیق و توسعه در کشورهای دیگر، انگیزه دیگری برای مهاجرت نخبگان است. بسیاری از پژوهشگران و دانشمندان ایرانی، به دلیل کمبود امکانات و محدودیتهای مالی، نمیتوانند پروژههای تحقیقاتی خود را در ایران به طور کامل انجام دهند. مهاجرت به کشورهای توسعهیافته، این امکان را به آنها میدهد که با استفاده از تجهیزات پیشرفته و بودجههای کلان، تحقیقات خود را به بهترین شکل انجام دهند. استانداردهای علمی بالاتر در دانشگاهها و موسسات آموزشی خارجی نیز نقش مهمی در مهاجرت نخبگان دارد. بسیاری از دانشجویان ایرانی، برای ادامه تحصیل در مقاطع بالاتر، به دانشگاههای معتبر خارجی مهاجرت میکنند. این دانشگاهها، با ارائه آموزشهای با کیفیت و اساتید مجرب، به دانشجویان کمک میکنند تا دانش و مهارتهای خود را به طور چشمگیری ارتقا دهند.
۲- مسائل اقتصادی: مشکلات اقتصادی، یکی دیگر از عوامل مهم مهاجرت نخبگان از ایران است. تورم و نوسانات ارزی، باعث کاهش ارزش پول ملی و افزایش هزینههای زندگی شده است. این موضوع، به خصوص برای افرادی که درآمد ثابتی دارند، مشکلات زیادی ایجاد کرده است. پایین بودن سطح درآمدها در مقایسه با هزینه زندگی نیز باعث شده است که بسیاری از نخبگان، به دنبال فرصتهای شغلی با درآمد بالاتر در کشورهای دیگر باشند. علاوه بر این، عدم ثبات اقتصادی و چشمانداز نامشخص، باعث شده است که بسیاری از افراد، از آینده خود در ایران ناامید شوند. مشکلات مربوط به کسب و کار و سرمایهگذاری نیز باعث شده است که بسیاری از کارآفرینان و سرمایهگذاران، به دنبال فرصتهای بهتر در کشورهای دیگر باشند.
۳- مسائل اجتماعی و سیاسی: محدودیتهای آزادیهای فردی و اجتماعی، یکی از مهمترین دلایل مهاجرت نخبگان است. بسیاری از افراد، به دلیل محدودیتهایی که در زمینههای مختلف مانند آزادی بیان، پوشش و فعالیتهای فرهنگی و هنری وجود دارد، احساس نارضایتی میکنند. فقدان امنیت شغلی و اجتماعی نیز باعث شده است که بسیاری از نخبگان، به دنبال زندگی در محیطی امن و آرام باشند.
اجباری بودن خدمت سربازی و مدت زمان طولانی آن، یکی از موانع اصلی برای ادامه تحصیل و اشتغال نخبگان است. بسیاری از دانشجویان و فارغالتحصیلان دانشگاهها، به دلیل خدمت سربازی، نمیتوانند به موقع وارد بازار کار شوند و یا به تحصیلات خود ادامه دهند. عدم ارتباط خدمت سربازی با تخصص و رشته تحصیلی نیز باعث شده است که بسیاری از افراد، خدمت سربازی را یک دوره اتلاف وقت بدانند.
ناامیدی از بهبود شرایط در آینده نیز نقش مهمی در مهاجرت نخبگان دارد. بسیاری از افراد، به دلیل مشکلاتی که در زمینههای مختلف وجود دارد، امیدی به بهبود شرایط در آینده ندارند و به همین دلیل، تصمیم به مهاجرت میگیرند.
۴-عوامل فرهنگی: تمایل به زندگی در محیطی با فرهنگ متفاوت و متنوع، یکی دیگر از دلایل مهاجرت نخبگان است. بسیاری از افراد، به دنبال تجربههای جدید و آشنایی با فرهنگهای مختلف هستند. امکان استفاده از امکانات رفاهی و تفریحی بیشتر نیز نقش مهمی در مهاجرت نخبگان دارد. بسیاری از افراد، به دلیل کمبود امکانات رفاهی و تفریحی در ایران، به دنبال زندگی در کشورهایی هستند که امکانات بیشتری در این زمینهها ارائه میدهند.
۵-رسانه ها: رسانهها نقش قابل توجهی در مهاجرت نخبگان ایفا میکنند. این نقش از طریق برجستهسازی مسائل اقتصادی و فرهنگی و همچنین ایجاد آگاهی و تغییر نگرش نسبت به فرصتهای موجود در کشورهای دیگر صورت میگیرد. در واقع، رسانهها میتوانند با ارائه اطلاعات در مورد شرایط زندگی، تحصیل، کار و موفقیتهای افراد در خارج از کشور، میل به مهاجرت را در نخبگان افزایش دهند.
دیدگاهتان را بنویسید