در کش و قوس ناآرامی های مختلف در منطقه خاورمیانه و از سوی دیگر مصاحبه های جنجالی ترامپ و به راه انداختن جنگ تعرفه ها و ادعای تصاحب و تحریف نقشه جغرافیا در مناطقی مانند مکزیک، پاناما و گرینلند، ناگهان نامه ای نوشته می شود و در ادامه دوکشوری که در حال حاضر بالاترین میزان سطح تنش در روابط فی مابین را تجربه می کنند در مسقط رو به روی یکدیگر به مذاکره می نشینند.
این موضوع با توجه به تجارب تلخ ایران از مذاکرات گذشته و بی اعتمادی به غرب از یک سو و غرور ناشی از روی کار آمدن مجدد ترامپ در آمریکا و مصاحبه های تهدید آمیز و گاهی متناقض وی، بسیار جالب و شگفت انگیز است. حضور آمریکا در مسقط برای یک مذاکره غیر مستقیم با ایران زمانی جالب می شود که به رفتارهای رییس جمهور این کشور در برخورد با زلنسکی، اتحادیه اروپا، غزه و چین توجه کنیم. و اما جمهوری اسلامی ایران چگونه از شروع این نشست سیاسی و حساس به عنوان مولفه ای در جهت ارتقای موقعیت ژئوپلیتیکی و منزلت سیاسی خود در منطقه بهره جست؟
یاد آوری این موضوع مهم است که در ماههای گذشته با حملات ویرانگر و کشتار بی رحمانه رزیم صهیونیستی در غژه و لبنان و ترور برخی از فرماندهان حماس و حزب الله با پشتوانه و حمایت همه جانبه آمریکا و همچنین تحولات صورت گرفته در سوریه و سقوط دولت بشار اسد، محدودیت هایی برای ایران در منطقه ایجاد شد. از سویی هم ترامپ بعد از روی کار آمدن مجدد با زیر سوال بردن سیاست های دولت بایدن در منطقه خاورمیانه، سعی نمود تا با استفاده از اعمال تحریم های متعدد و تهدید، جمهوری اسلامی را در سطح منطقه تضعیف و منزوی سازد. او از یک سو دست به حمایت همه جانبه از رژیم صهیونیستی زد و از طرف دیگر با تقویت نیروهای نظامی خود در منطقه و اعزام ناوهای هواپیما بر یک جو روانی را علیه ایران در منطقه به وجود آورد و سعی نمود تا از این طریق حتی متحدان ایران را از این کشور دور سازد. این موضوع بی تردید در دراز مدت بر جایگاه جمهوری اسلامی در عرصه سیاست بین الملل تاثیرگذاشته و در صورت تداوم می توانست در کاهش سطح نفوذ و وزن ژئوپلیتیک ایران در خاورمیانه موثر باشد. در واقع همه تلاش آمریکا و متحدانش بر این واقعیت بود که ایران از معادلات سیاسی حاکم بر منطقه حذف شود و این موضوع در ماههای اخیر به شدت پیگیری شد.
اما در روزهای اخیر می بینیم که این روند تغییر یافته و جمهوری اسلامی ایران دوباره در راس خبرهای بین المللی قرار گرفته و کارشناسان شبکه های مختلف خبری و تحلیلگران بین المللی از ایران و مذاکره این کشور با آمریکا صحبت می کنند. شاید بتوان گفت که موقعیت ژئوپلیتیک، سابقه تاریخی و تمدنی، غنای فرهنگی، پیشرفت های علمی-تحقیقاتی، توان نظامی بالا، فناوری های پیشرفته هسته ای متکی بر داخل و بومی سازی شده در کنار برخورداری از حکومتی با پشتوانه مردمی و روحیه استکبارستیزی و شهادت طلبی و ایثارگری ایرانیان سبب شده تا قدرت های جهانی نتوانند از واقعیتی به نام ایران در منطقه چشم پوشیده یا آن را با کشوری دیگر در خاورمیانه مقایسه کنند.
به طوری که رییس جمهور آمریکا پیشنهاد گفتگو با ایران را مطرح و در این راه خود پیشقدم می شود. و اما ایران در پی دریافت نامه رییس جمهور آمریکا اقدام هوشمندانه ای را به خرج داده و با پذیرفتن مذاکره غیر مستقیم، در واقع پیام های مختلفی را به مجامع بین المللی و طرف مقابل مخابره کرد. در ابتدا با پرهیز از هر گونه پاسخ شتابزده و احساسی، روش مذاکره غیر مستقیم را پیشنهاد داد. این موضوع در ابتدا نشانگر اعتقاد جمهوری اسلامی ایران به اصل دیپلماسی و گفتگو در هر شرایطی است و اینکه باب گفتگو در سخت ترین شرایط هم باز بوده و همان طور که در مقاطع مختلف در اظهار نظرهای مقامات ایرانی می بینیم که معتقدند مشکلات باید با گفتگو و در موضع برابر و عادلانه حل و فصل گردد. از طرفی تعیین شکل مذاکره هم در واقع علاوه بر اعتقاد به دیپلماسی و گفتگو ، به نوعی پاسخی به نقض پیمان های مکرر طرف غربی در نشست های قبلی و سنجش میزان جدیت و اعتقاد ایالات متحده به اصل مذاکره بوده است. با این پیشنهاد در واقع ایران نشان داد که طرف مقابل با توجه به سوابق موجود نتوانسته است که اعتماد ایران را جلب کند و در مذاکرات غیر مستقیم پیش رو اگر روند گفتگو ها و جدیت آمریکا در پیگیری و حل و فصل موضوع از موضع برابر و عادلانه بر تیم مذاکره کننده اثبات شود، شاید در ادامه تغییری در شکل گفتگو ها اتفاق بیفتد.
پیشنهاد مذاکره غیر مستقیم از سوی ایران به اصطلاح به نوعی توپ را در زمین آمریکا قرار داد. بعد از بررسی موضوع مذاکره با شیوه غیر مستقیم، علی رغم رفتارهایی که از رییس جمهور آمریکا سراغ داریم، این موضوع از سوی ترامپ پذیرفته شد. ترامپ در حضور نتانیاهو صحبت از برگزاری نشست مهم و مذاکره با ایران می کند و نماینده خود را به عمان می فرستد.
در واقع پیشنهاد مذاکره از سوی آمریکا و پذیرش شکل و محتوای مذاکره غیر مستقیم پیشنهادی از سوی ایران، جز نشان دهنده اهمیت موضوع ، علم به موقعیت ژئوپلیتیکی ایران در منطقه استراتژیک خاورمیانه و اعتقاد به جایگاه ایران در عرصه سیاست بین الملل به عنوان یک قدرت منطقه ای تاثیرگذار چه می تواند باشد؟ علی رغم تحولات سیاسی پیش آمده بعد از روی کار آمدن ترامپ در منطقه خاورمیانه و تبلیغات گسترده شبکه های ماهواره ای و صفحات مجازی مبنی بر تضعیف قدرت منطقه ای ایران، ما شاهد نتیجه دادن صبر استراتژیک ایران و دیپلماسی فعال و خردمندانه این کشور در عرصه منطقه ای و بین المللی هستیم. قرار گرفتن توجه رسانه های بین المللی به نشست مسقط و حضور نماینده آمریکا در پای میز مذاکره و اعتقاد به حل موضوعات مربوط به ایران از طریق گفتگو به نوعی اعتقاد به شان و جایگاه برتر منطقه ای ایران در منطقه بوده و وزن ژئوپلیتیک ایران را در بین دیگر رقبای این کشور در خاورمیانه ارتقا خواهد بخشید.
در ادامه با برگزاری نشست روز اول در مسقط، آقای عراقچی، وزیر امور خارجه ایران این نشست را مثبت ارزیابی کرده و نسبت به نوع برخورد طرف مقابل، سطح جدیت برای حل و فصل امور و روند ادامه کار امیدوار هستند. حال در این برهه حساس از زمان که تیم تخصصی وزارت امور خارجه در راستای احقاق حقوق و تامین منافع ملی گام مهمی را برداشته و با زیرکی و اعتماد به نفس در نشست مسقط حاضر شده اند، در سطح ملی باید حمایت های لازم از این تیم متعهد بعمل آمده و بدانیم که رعایت اصل انسجام و وفاق ملی در این شرایط می تواند به عنوان یک مولفه مهم و تاثیرگذار برای کشورمان در این دور از مذاکرات باشد و قدرت چانه زنی ایران را بر روی میز مذاکرات افزایش دهد.
دیدگاهتان را بنویسید