طهمورث شیری در گفتوگو با «اقتصاد۲۴» اظهار کرد: به هنگام وقوع حوادث بزرگ، جنس همدلیها گاه از نوع ایجابی است و تقریبا در تمامی جوامع این مسئله وجود دارد؛ به این مفهوم که وقتی حادثهای رخ میدهد همه سعی میکنند به یکدیگر یاری برسانند و یک نوع مددرسانی عمومی و اجتماعی شکل میگیرد. در جامعه ما نیز وقتی رخدادها و حوادثی اتفاق میافتد، این نوع همدلی جریان دارد اما در گام اول پاسخگویی مسئولین مربوطه بسیار اهمیت دارد، اگر پاسخ دهی مسئولان زمانبر باشد و یا اساسا پاسخی به سوالات و ابهامات ذهنی جامعه در مورد وقوع حادثه داده نشود، این موضوع در ذهن مردم حالت ساختاری پیدا میکند. در گذشته بارها حوادثی رخ داده که مسئولین در روزهای اول سکوت اختیار کرده و هیچ توضیحی ندادهاند، بعدهم پاسخهایشان به اقناع افکار عمومی منتهی نشده و یا پاسخهایشان غلط بوده است. به این دلیل بعضا با مشکل اعتماد اجتماعی هم مواجهیم و این ضعف سرمایه و اعتماد اجتماعی باعث میشود که عدم اطلاعرسانی بهموقع دولت و عدم پاسخگویی بهموقع در ذهن جامعه حالت ساختاری پیدا کند. از اینرو معمولا مردم ما به شکل ایجابی همدلی نمیکنند، بلکه بهدنبال همدلی سلبی هستند.
این جامعهشناس افزود: جامعه در زمان وقوع رخدادهای تلخ تصور میکند حتما قصوری از ناحیه مسئولان رخ داده و یا اقدام جدیای از سوی آنان برای مدیریت بحران صورت نپذیرفته، بنابراین به هر طریق ممکن حتی با لایک یک مطلب و یا اشتراکگذاری متنی با مخاطبان خود در شبکههای اجتماعی با مردم حادثه دیده ابراز همدردی میکنند. لذا بر این باورم که موج همدلیها در جامعه ما از نوع سلبی و خودجوش است. گاهی نیز ابزار همدردیها جنبه سیاسی پیدا میکند، از این نظر که ابهاماتی بوجود میآید و باید به این ابهامات پاسخ داد، اما چون این پاسخگویی به ابهامات، قدری زمانبر است، افراد جامعه در همدلی خود با مردم حادثه دیده بهصورت خودجوش وارد میدان میشوند.
شیری با اشاره به عملکرد همدلانه مردم در سایر کشورهای جهان عنوان کرد: مردم در سایر کشورها، همدلی و مددرسانی را وظیفه ذاتی خود میدانند اما حساسیت مردم ما را ندارند، این به جنبه ذهنی ایرانیها بر میگردد که در حوادث تلخ گذشته، پاسخ درخوری از سوی مسئولان مربوطه در مورد علت وقوع حوادث دریافت نکردهاند، به همین خاطر بهصورت داوطلبانه به عرصه مدیریت و تحلیل حادثه و همدلی با مردم آسیبدیده وارد شده و سعی دارند کمکهایشان شفاف و مستقیم بهدست این افراد برسد. بارها در هنگام وقوع سیل و زلزله شاهد بودهایم که افراد سرشناس به شکل مستقیم، باتوجه به اعتباری که دارند کمکهای مردمی را جمعآوری و بهدست حادثهدیدگان میرسانند. از این نظر کشور ما با سایر کشورهای جهان تفاوت اساسی دارد.
این جامعهشناس خاطرنشان کرد: همدلی، آلام و درد مردم آسیبدیده از حادثه را کاهش میدهد، ما در جامعهشناسی بحثی به نوع وجدان جمعی داریم و این مقوله میزان همبستگی اجتماعی را نشان میدهد که افراد و بدنه توده نسبت به ناملایمات و حوادث ناگوار در چه وضعیتی قرار میگیرند. وقتی آسیب دیدگان موج همدلیها را ببینند، حال بهتری خواهند داشت اما بحث اصلی این است که چرا در هنگام رخدادهای تلخ مردم ما با این شدت و حدت همدردی میکنند، این مسئله همانطور که اشاره کردم فقط به ساختار ذهنی ما ایرانیها برمیگردد که با ابراز همدردی خود به شکلهای مختلف میخواهیم از پیشروی مشکل جلوگیری کنیم.
دیدگاهتان را بنویسید