عادل برکم- کارشناس آموزش
نظام آموزشی کشور در سالهای اخیر با مشکلات متعددی مواجه بوده است که موید آن افت شاخصهای کیفی و کمی در حوزههای مختلف و همچنین تعداد و تنوع موضوعات منعکس شده در رسانهها است. البته وجود مشکل و ضعف در هر سیستمی طبیعی است اما آنچه غیرطبیعی و آزاردهنده است، اضافه شدن مشکلات جدید در کنار تبدیل مشکلات قبلی به معضل و بحران است، این موضوع بر پیچیدگی مسائل روزمره آموزشوپرورش افزوده و به نظر میرسد اراده، توان و سازوکاری برای اصلاح، بازیابی و حل مشکلات نظام آموزشی وجود ندارد. نهادهای تصمیمگیر و سیاستگذار اگر در گذشته در سطح ایده و گفتمان فعالیت چشمگیری بهواسطه تدوین اسناد تحولی داشتند، در سال پیشرو که به انتهای چشمانداز اسناد مذکور رسیدهاند، همچون معماری خسته و ناراضی از نتیجه به گوشهای پناه بردهاند. برنامه اصلاحی سازوکار کنکور پس از سالها شعار و برنامهریزی شکست خورده و به موضوع اختلافی میان مجری و سیاستگذار تبدیل شده است تا هم اصل مشکل باقی بماند و هم اسباب نگرانی و اضطراب بیشتر دانشآموزان و خانوادهها را فراهم کند!
بازماندگی از تحصیل، تبعیض، کالایی شدن آموزش، مدارس فرسوده، ضعف محتوا و… فهرست بلندبالای چالشهای بزرگ نظام آموزشی را تشکیل میدهد که در راس همه مسائل کمبود معلم، فرسودگی و بیانگیزگی معلمان قرار دارد، مواردی که زنگ خطر جدی نهفقط برای نظام آموزشی که برای سایر نظامات اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی متاثر از نهاد مدرسه و آموزش است. منتها همانگونه که گفته شد نیازمند اراده در سطح حاکمیت و گفتمان جدی در سطح جامعه هستیم. این اراده باید هم در سطح عامل و هم در سطح ساختار به ارتقاء توانبخشی نظام آموزشی کشور برای حل مسائل خود منتهی شود. همانگونه که یک ساختمان را ولو با بهترین معمار و مهندس نمیتوان با جیب خالی بنا کرد، نظام آموزشی هم بدون بودجه عملا سوختی برای تحول ندارد. هرچند پول همه ماجرا نیست و توانایی مدیریتی هم که شاهد افت آن در مجموعه ستادی وزارتخانه هستیم بسیار مهم است. بهعنوان مثال موضوعی ساده مانند فرآیند پایان خدمت متعهدین خدمت که سنتی دیرین است و از سالهای گذشته تکلیف قانونی وزارتخانه بوده است، بهجای حل آن با یک پیگیری ساده، در ماههای گذشته به چالش و اعتراضات متعدد ختم شده و همچنان نیز مشکل قبلی پابرجاست و سبب بیانگیزگی و فرسودگی معلمان جوان شده است.
مشارکت موثر معلمان، اولیاء و سایر ذینفعان تعلیم و تربیت در نظام آموزشی، رسانههای قدرتمند و مسئول و نهادهایی همچون نظام معلمی نقش مهمی در این زمینه دارند اما سالها است که نظام معلمی در بهارستان متوقف مانده؛ یکی از مهمترین سازوکارهای اصلاحی که متاسفانه نظام آموزشی از آن محروم است. در پایان باید گفت که مشکلات آموزشوپرورش با راهحلهای مسکن و افیونی به طور دائمی و ریشهای حل نخواهد شد، این نظام خسته و فرسوده، منتظر اراده راسخ و نگاهی بلندمدت و بدون نمایش برای حل مسائل بزرگ است، و میتوان با بکارگیری مدیران توانمند ضمن گشودن گرهها، ساختار آن را اصلاح کرد.
دیدگاهتان را بنویسید