سامانه هدفمندی یارانهها با انتشار پیامی از تعیین شاخص جدید و سختگیرانه برای حذف یارانهبگیران خبر داده است.
سامانه حمایت در اطلاعیهای به تعدادی از خانوارها که یارانه آنها قطع شده، اعلام کرده است که براساس بررسی شاخصهای بانکی، درآمدی و دارایی، درآمد سرانه ماهانه پس از کسر اجاره مسکن بیش از ۱۰ میلیون تومان برآورد شده و به همین دلیل این دیگر مشمول دریافت یارانه نقدی نخواهند بود.
به دنبال این اقدام، حذف یارانه حدود سه میلیون نفر از خانوارهای دهکهای بالای درآمدی آغاز شده و قرار است در روزهای آینده ابعاد بیشتری از این تصمیم و نحوه رسیدگی به اعتراضات روشن شود.
حسن نوروزی، رئیس سازمان هدفمندسازی یارانهها پیشتر اعلام کرده بود که بر اساس قانون بودجه سال ۱۴۰۴، تا پایان امسال یارانه سه دهک بالای جامعه، معادل حدود ۱۸ میلیون نفر، قطع خواهد شد.
به گفته او، منابع مالی طرح کالابرگ الکترونیکی نیز از محل همین حذفها تامین میشود. نوروزی همچنین تاکید کرده است که خانوارهایی که یارانهشان قطع شده میتوانند از طریق درگاه سازمان هدفمندی یارانهها و سامانه حمایت نسبت به این تصمیم اعتراض ثبت کنند.
در روزهای اخیر برخی از شهروندان به این تصمیم اعتراض کرده و میگویند در حالی از فهرست دریافت یارانه خارج شدهاند که به لحاظ مالی روزهای سختی را سپری میکنند و تورم موجود آنها را در تنگنای معیشتی قرار داده است.
دولت میگوید، مبالغ حاصل از حذف یارانهبگیران صرف تقویت کالابرگ دهکهای ضعیفتر خواهد شد. رئیسجمهوری، از زمان آغاز فعالیت خود، بارها بر لزوم بازنگری در نظام یارانهای تاکید کرده و در ۲۱ مردادماه نیز تصریح کرده است: «یارانه باید به کسانی تعلق بگیرد که به آن نیاز دارند. پرداخت یارانه به برخی دهکها از ابتدا اشتباه بود.»
اما کارشناسان میگویند شیوه فعلی شناسایی درآمد و دارایی خانوارها ناکارآمد است. مصداق این ادعا در حذف نامنتظره گروهی از کارگران در مردادماه دیده شد. در همین رابطه خبرگزاری ایلنا گزارش داده است که بسیاری از کارگران اعلام کردهاند یارانهشان قطع شده است. این در حالی است که حقوق مصوب کارگران با نرخ تورم تناسبی ندارد و حذف یارانه آنها با ادعای دولت مبنی بر حمایت از اقشار آسیبپذیر در تناقض است.
کما اینکه گروهی از کارشناسان بر این باورند که حذف افراد از فهرست یارانهبگیران لزوما به تقویت حمایت از اقشار آسیبپذیر منتهی نخواهد شد و اعمال این سیاست بدون انجام اصلاحات ساختاری در اقتصاد، فقر و نابرابری را تشدید خواهد کرد.
کارشناسان به کرات هشدار دادهاند، مادامی که تورم مهار نشود و سطح درآمدها با هزینهها متناسب نباشد، حذف یا تغییر شیوه پرداخت یارانهها تنها فشار معیشتی بیشتری بر مردم تحمیل میکند.
با این حال دولت امیدوار است این سیاست بخشی از کسری بودجه سنگین را جبران کند، هرچند کارشناسان تاکید میکنند بعید است منابع آزادشده در کوتاهمدت به اقشار آسیبپذیر بازگردد.
در همین زمینه علی جعفری آذر، نماینده مجلس شورای اسلامی ضمن بیان جزئیات تغییر معیار دهکبندی خانوارها، گفته است: بر اساس روش جدید وزارت کار، هزینههای ماهانه خانوار ملاک قرار میگیرد و اگر سرانه هزینه هر فرد بیش از ۱۰ میلیون تومان باشد، خانوار در دهکهای پردرآمد قرار میگیرد.
به گفته وی و طبق گزارش وزیر کار در جلسه اخیر کمیسیون اجتماعی، از این پس میزان هزینه ماهانه هر فرد ملاک دهکبندی قرار میگیرد، نه درآمد یا دارایی. بدین ترتیب، اگر سرانه هزینه هر نفر بیش از ۱۰ میلیون تومان باشد، خانوار مربوطه در دهکهای ۸ و ۹ محسوب شده و یارانه آنها قطع میشود. در این شیوه، هزینه مسکن برای خانوارهای مستأجر مستثنا شده، اما سایر هزینهها از جمله درمان و تحصیل در نظر گرفته میشود.
جعفری آذری تأکید کرده که در گذشته ملاکهایی همچون گردش مالی، مالکیت خودرو و املاک ملاک حذف یارانه بود که با انتقادهای زیادی همراه شد؛ چرا که حتی مددجویان نهادهای حمایتی نیز در دهکهای بالا ثبت میشدند.
این عضو کمیسیون اجتماعی مجلس، با اشاره به انتقادات موجود نسبت به روش محاسبه هزینهها، عنوان کرده: ممکن است فردی صرفاً به دلیل هزینههای درمانی یا شهریه دانشگاه، به دهک پردرآمد منتقل شود، در حالی که عملاً شرایط مالی مناسبی ندارد. این ماه نخست اجرای روش جدید است و لازم است پس از دو ماه اجرا، مقایسهای با روش پیشین انجام شود تا میزان نارضایتی و دقت این روش مشخص شود.
اما یکی از مهمترین موضوعات این است که هزینههای درمان و تحصیل، بهعنوان بخشی از هزینههای ماهانه، میتوانند موجب شناسایی اشتباه خانوارهای کمدرآمد یا متوسط به عنوان خانوار پردرآمد شوند. موضوعی که حتی خود علی جعفری آذر- نماینده مجلس نیز به آن اشاره کرده است. چراکه هزینههای درمان و تحصیل متغیرند و در بسیاری از خانوارهای کمدرآمد یا متوسط، هزینههای درمانی ناگهانی و پرهزینه یا شهریههای بالای تحصیلی وجود دارد که ممکن است در یک ماه به طور موقت افزایش چشمگیری پیدا کند. این هزینهها برخلاف درآمد یا دارایی، ممکن است مقطعی و ناگهانی باشند و نشاندهنده توان مالی واقعی خانوار نباشند. از سویی دیگر، اگر یک خانواده که درآمد محدودی دارد اما به دلیل بیماری یک عضو یا شهریه دانشگاه فرزندش هزینه زیادی متحمل میشود، در معیار جدید بهعنوان دهک پردرآمد شناخته شده و یارانهاش قطع شود؛ این یعنی فردی که در واقع نیازمند است، از حمایتهای دولت محروم میشود.
البته رئیس سازمان هدفمندی یارانهها به تازگی با اشاره به قطع یارانه برخی افراد اعلام کرده است که قانون هیچکس را از اعتراض به حذف یارانه منع نکرده که میتوانند از سامانه سیمین سازمان هدفمندی یا سامانه حمایت وزارت رفاه درخواست بدهند. بنابراین فرآیند ورود و خروج یک فرایند مستمر است. روزانه در کشور ۱۰ تا ۱۲ هزار تغییر ساختار خانوار داریم…
دیدگاهتان را بنویسید