صالح قاسمی- دبیر مرکز مطالعات راهبردی جمعیت
همانطور که بارها گفته و نوشتهام ایران از منظر جمعیتشناختی الآن در یک دورهی طلائی بهسر میبرد؛ دورهای که جمعیتشناسان به آن پنجرهی جمعیتشناختی فرصت میگویند، یعنی شمار و سهم جمعیت جوانِ تحصیلکرده و در سن کار، بیشتر از هر زمانی در تاریخ ایران است.
اما، خبر بد این است که ٢٠ سال پس از بازشدن پنجرهی جمعیتشناختی فرصت، عملکرد سیاستگذاران، مدیران و برنامهریزان در مدیریت جمعیت کشور بهگونهای بوده است که بهطرز بیسابقهای به مهاجرت گستردهی جمعیت جوانِ تحصیلکردهیِ دانشگاهی به خارج از کشور منجر شده است!
این فقط یک خروج ساده نیست؛ هر کسی که مهاجرت میکند یعنی کلی هزینهی آموزشی، سرمایهی انسانی و فرصت آینده هم با او از کشور خارج میشود.
نتیجه:
نیروی انسانی متخصص کمتر
نوآوری کمتر
نظام اقتصادی انعطافناپذیر، ضعیف و شکننده و در نهایت، یک جمعیت سالخورده با انواع و اقسام اختلال در سلامتی بهجای میماند.
بیگمان، بیشتر این جوانان دنبال ماجراجویی نیستند. آنها بهخاطر بیکاری، تورم افسارگسیخته و فزاینده، ناامیدی، نابرابری، محدودیتها، و مخاطرههای زندگی در یک جامعهی مخاطرهآمیز مهاجرت میکنند.
حالا چند سال آینده را تصور کنید؛ وقتی پنجرهی جمعیتشناختی بسته میشود و ساختار جمعیت ایران، سالخورده و سالمند خواهد شد! این یعنی زنگ خطر جدی! امروز اگر سیاستگذاران به جوانان، نخبگان، و سرمایههای انسانی اهمیت ندهند، فردا بسیار دیر خواهد بود و دیگر، چیزی برای نگهداشتن سرمایههای انسانی در کشور وجود نخواهد داشت!!
گفتنی است، گزارشی با عنوان «ایران جوان، ضرورتی دسترسیپذیر» در وبگاه موسسه تحقیقات جمعیت کشور منتشر شده است. در این گزارش که به همت مسعود عالمی نیسی، رئیس موسسه تحقیقات جمعیت کشور و با همکاری پدرام کاویان و رسول قبادی پژوهشگران بنیاد سیاستپژوهی پیشرفتاجتماعی پدیدار صورت گرفته، مفهوم پنجره جمعیتی به طور علمی و دقیق توضیح داده شده است. طبق این گزارش، پنجره جمعیتی اصطلاحی است که فرصت اقتصادی کشورها را نشان میدهد. تولید و توسعه کشور در دست نیروی جوان و مولد اوست. افراد از ۱۵ تا ۵۹ سالگی در سن اشتغال قرار دارند و بیشتر از آنکه مصرفکننده باشند، به تولید نیز مشغول هستند. زمانی که دوسوم افراد جامعه در سن فعالیت اقتصادی قرار میگیرند، پنجره جمعیتی اتفاق میافتد که حدود چهار دهه دوام خواهد داشت تا از آن وضعیت خارج شود. دوره پنجره جمعیتی برای هرکشور، دوره طلایی رشد و توسعه است زیرا بیشتر افراد جامعه را نیروی کار و مولد تشکیل میدهند. و اما پنجره ایران پنجره جمعیتی ایران از اواخر دهه ۱۳۸۰ شروع شد و در دهه ۱۴۱۰ به پایان میرسد.
دیدگاهتان را بنویسید