فرسودگی اتوبوسهای بینشهری، در سالهای اخیر خسارتهای زیادی به بار آورده است و مروری بر اخبار از افزایش تصادفات حاصل از فرسودگی اتوبوسها حکایت دارد، از اتوبوس خبرنگاران گرفته تا بروز حادثه برای دانشآموزان. اما این فرسودگی نهتنها بهرهوری این ناوگان را بهشدت کاهش داده، که باعث افزایش تصادفات جادهای و تهدید جان شهروندان شده است.
اگرچه دولت مجوز واردات دو هزار دستگاه اتوبوس را صادر کرده، اما این طرح هنوز اجرایی نشده است.
رضا اکبری، رئیس سازمان راهداری، در اسفند ۱۴۰۳ اعلام کرد از مجموع دو هزار دستگاه مصوب، تنها ۱۱۰ دستگاه وارد کشور شده و حدود صد دستگاه دیگر در گمرک مانده است. او هشدار داد که بیش از ۷۰ درصد اتوبوسهای کشور بیش از ۱۵ سال عمر دارند، در حالی که میانگین جهانی عمر ناوگان جادهای تنها پنج سال است.
جعفر تشکری هاشمی، رئیس کمیسیون حملونقل شورایشهر تهران، دیماه گذشته هشدار داده بود که با تداوم روند فعلی، رسیدن به هدف تجهیز ناوگان تا سطح مطلوب، دستکم یک دهه زمان خواهد برد.
او همچنین گفته است که بهرغم سفارش اتوبوس به شرکتهای داخلی و واردات محدود از چین، مجموع تعداد اتوبوسهای تحویلدادهشده تنها ۱۵۰ دستگاه است، آنهم در حالی که تقریبا همین تعداد اتوبوس همزمان به دلیل فرسودگی از رده خارج شدهاند.
براساس گزارش مرکز پژوهشهای مجلس در سال ۱۴۰۲، از مجموع ۲۳ هزار دستگاه اتوبوس بینشهری در حال تردد، ۱۳ هزار دستگاه فرسوده بودهاند. این بدان معنا است که فقط در فاصله یک سال، نرخ فرسودگی اتوبوسهای بینشهری از ۵۶ درصد به حدود ۸۰ درصد افزایش یافته است. از دید بسیاری از کارشناسان حملونقل، چنین آماری نشاندهنده بروز یک «ابر بحران» در حوزه جابهجایی مسافران است.
به روایت کارشناسان حملونقل، افزایش عمر ناوگان در شرایطی رخ داده است که مشکل کمبود قطعات یدکی، افزایش بار کاری و حرکت در مسیرهای طولانیتر از ظرفیت طراحیشده، در کنار مشکلات ساختاری جادههای ایران، زمینهساز وقوع حوادث مکرر شده است. برای مثال، حادثه مرگبار واژگونی اتوبوس اسکانیا در مسیر چترود کرمان به مشهد در دهم فروردین امسال با ۱۴ کشته و ۳۰ مجروح، یکی از تلخترین حوادث حملونقلی سال جاری بود.
علی خدایی، استاد دانشگاه و کارشناس حملونقل، در گفتگویی با رسانهها تاکید کرده است: «بیش از ۸۰ درصد جابهجایی مسافران بینشهری در ایران با اتوبوس انجام میشود و تداوم فرسودگی این ناوگان به معنای افزایش مستقیم ریسک برای جان مسافران است.»
او یادآور شده که بدون نوسازی فوری ناوگان و کنترل ساعات کاری رانندگان، ایمنی سفرهای جادهای در ایران در آستانه بحرانی بیسابقه قرار خواهد گرفت.
آنطور که کارشناسان میگویند، فرسودگی ناوگان اتوبوسرانی نهتنها موجب افزایش آمار سوانح میشود، که بر تشدید آلودگی هوا در شهرهای بزرگ نیز تاثیر مستقیم دارد. اتوبوسهایی که عمر مفید آنها به پایان رسیده، با مصرف سوخت بیشتر و تولید آلایندههای مضاعف، سلامت شهروندان را با تهدید جدی روبهرو کردهاند.
برآوردهای غیررسمی حاکی از آن است که برای دستیابی به یک ناوگان اتوبوسرانی استاندارد و همگام با شاخصهای جهانی، به بیش از ۱۰ هزار دستگاه جدید نیاز است. اگر عمر مفید اتوبوسها بر طبق استاندارد جهانی (حدود پنج سال) محاسبه شود، آنگاه بخش عمدهای از اتوبوسهای فعلی نیز باید از چرخه خارج شوند.
مجتبی یوسفی، عضو کمیسیون عمران مجلس، اول خردادماه سال جاری اعلام کرد که طی یک دهه گذشته، تعداد اتوبوسهای برونشهری از ۱۵ هزار دستگاه به کمتر از هفت هزار و ۱۰۰ دستگاه کاهش یافته است، آنهم در شرایطی که عمر تمامی آنها تقریبا بیش از ۱۰ سال است. این آمار نهتنها بر لزوم نوسازی فوری تاکید میکند، که بیانگر آن است که طرحهای قبلی در زمینه واردات و بازسازی ناوگان عملا یا متوقف شدهاند یا ناکارآمد بودهاند.
دیدگاهتان را بنویسید