طبق اطلاعیهای که توسط سازمان هدفمندسازی یارانهها منتشر شده است، یارانه نقدی دهکهای چهار تا نه ۳۰ مهرماه ۱۴۰۴ پرداخت و پرداخت کالابرگ جدید هم از ابتدای آبانماه آغاز خواهد شد.
بر اساس اعلامیه سازمان هدفمندسازی یارانهها، در یارانه مهرماه ، مبلغ یارانه نقدی برای افراد دهکهای چهارم تا نهم به ازای هر نفر ۳۰۰ هزار تومان مشخص شده است.
یارانه سه دهک درآمدی پایینتر در تاریخ ۲۵مهرماه به ازای هر نفر ۴۵۰هزار تومان به حساب سرپرستان خانوار واریز شده است. از طرفی بر اساس اخبار منتشر شده، پرداخت کالابرگ جدید از ابتدای آبانماه آغاز خواهد شد.
در این مرحله، قرار است کالاهای اساسی مورد نیاز خانوارها نه بهصورت نقدی بلکه از طریق اعتبار کالابرگ در اختیار مردم قرار گیرد. طبق اطلاعات موجود، در طرح جدید، سرپرستان خانوار میتوانند اعتبار کالابرگ خود را از طریق کارت بانکی یارانه یا اپلیکیشنهای معرفیشده دریافت کنند.
این اعتبار فقط برای خرید اقلام اساسی مانند روغن، برنج، لبنیات، مرغ و تخممرغ قابل استفاده خواهد بود.در نحوه پرداخت کالابرگ جدید، اولویت با دهکهای پایین درآمدی است و احتمال دارد دهکهای یک تا پنج در فاز اول پوشش داده شوند.
در این میان سازمان هدفمندسازی یارانهها، در حال اجرای قانون حذف یارانه خانوارهای پردرآمد در قانون بودجه ۱۴۰۴ است. بر این اساس، یارانه سه دهک بالای، شامل دهکهای هشتم، نهم و دهم، به تدریج قطع شده است. تاکنون حدود ۸ میلیون نفر از این دهکها از دریافت یارانه حذف گردیدهاند و بر اساس پیشبینیها، این میزان تا پایان مهرماه به ۱۰ میلیون نفر خواهد رسید.
فرآیند حذف به صورت ماهانه و مرحلهای ادامه دارد و برآورد میشود که تا پایان سال جاری نزدیک به ۱۸ میلیون نفر دیگر از سیستم یارانهبگیران حذف شوند. اقدامی که با توجه به تکلیف قانون بودجه و مجلس انجام میشود و این در حالی است که باتوجه به تشدید مشکلات اقتصادی، نیاز عمومی به حمایتهای دولتی بیش از گذشته احساس میشود.
مطابق دیدگاه گروهی از صاحب نظران در گفتگو با «هفت صبح» برخلاف تصور رایج، بسیاری از افراد حذفشده از فهرست یارانهبگیران، نهتنها درآمد بالا نداشتهاند، بلکه در شرایطی قرار دارند که کوچکترین تغییر در هزینههای زندگی میتواند آنها را به زیر خط فقر سوق دهد.
بررسیهای میدانی و گزارشهای منتشرشده از سوی مراکز پژوهشی نشان میدهد که «بخشی از خانوارهای حذفشده، دارای درآمدهای غیرثابت، مشاغل غیررسمی یا فاقد بیمه هستند؛ گروههایی که بهدلیل نبود اطلاعات دقیق در سامانههای دولتی، در طبقهبندی دهکهای بالا قرار گرفتهاند. این خطای آماری در شناسایی وضعیت اقتصادی خانوارها، موجب شده که برخی از اقشار کمدرآمد از حمایتهای یارانهای محروم شوند، در حالی که همچنان با تورم بالا، افزایش قیمت کالاهای اساسی و کاهش قدرت خرید مواجهاند.»
اگرچه عنوان شده، این طرح با هدف حمایت از اقشار آسیبپذیر و کنترل قیمتها، گام تازهای در مسیر مهار تورم و ثبات بازار است اما آلبرت بُغُزیان، اقتصاددان و استاد دانشگاه تهران میگوید: «پرداختهای نقدی دولت مانند ریختن آب در ظرفی با کف سوراخ است؛ بخش زیادی از کمکها توسط تورم از بین میرود.»
وی میافزاید: «تنها راه موفقیت کالابرگ، اختصاص مقدار مشخصی کالا مانند گوشت، حبوبات و غلات به صورت ماهیانه است تا ارزش آن تحت تأثیر تورم کاهش نیابد. اختصاص مبالغ نقدی و افزایش آن نیز تنها اثر محدودی بر سفره مردم دارد و توان مقابله با کاهش قدرت خرید را ندارد.»
دولت معتقد است که پرداخت یارانه مستقیم به مصرفکننده، در مقایسه با حمایت از تولیدکننده، کارآمدتر است. بر همین اساس، طرح کالابرگ الکترونیکی با هدف انتقال مستقیم یارانه به مردم طراحی شده تا خانوارها بتوانند کالاهای ضروری خود را بدون واسطه و با قیمت کنترلشده خریداری کنند، اما آنطور که تحلیلگران اقتصادی میگویند: «اجرای کالابرگ الکترونیک در شرایطی که قیمت کالاهای اساسی بهطور مداوم در حال افزایش است، نمیتواند بهتنهایی ضامن بهبود معیشت دهکهای پایین باشد. برای اثربخشی این سیاست، دولت باید همزمان کنترل قیمتی موثر، توسعه زیرساختهای فنی و پوشش جغرافیایی کامل را در دستور کار قرار دهد. در غیر این صورت، کالابرگ صرفا به ابزاری تبلیغاتی تبدیل خواهد شد که از اهداف واقعی خود فاصله گرفته است.»
مطابق دیدگاه این گروه از تحلیلگران، یکی از بزرگترین مشکلات طرح کالابرگ، نحوه تامین مالی آن است. این منابع اغلب از محل چاپ پول تامین میشوند که نتیجه آن افزایش پایه پولی، تورم و در نهایت، از بین رفتن همان اثر رفاهی است که قرار بود ایجاد شود. در واقع این طرح بیش از آنکه حمایتی برای قشر ضعیف باشد، ممکن است باعث اثر منفی رفاهی برای این قشر آسیب دیده شود.
دیدگاهتان را بنویسید