محمود مشفق در گفتگو با «اقتصاد۲۴» اظهار کرد: مهمترین عنصر کیفی جمعیت که هویت سیاسی اجتماعی را در درون یک جامعه متاثر میکند، شکاف نسلی جمعیت است. درحوزه مطالعات خانواده معمولا نسل به فاصله سنی۲۰ تا۳۰ سال بین والدین و فرزندان گفته میشود. فرزندان بهعنوان نسل جدید جامعه در برابر نسل اول علیرغم وجود بنیان فرهنگی مشترک، دارای نگرش، علایق و رفتارهای متفاوتی هستند. بخش عمدهای از این تفاوتها، ناشی از ظهور مدرنیته و ایجاد ماهیتی نو و متفاوت از نسل پیشین و تمایز آنها از نسلهای قبلی است.
این پژوهشگر افزود: باید اذعان کرد، همانطور که «تفاوت نسلی» به دلیل ایجاد تحول در حیات انسانها مطلوب و اجتنابناپذیر است، در مقابل« انقطاع نسلی» وضعیتی را نشان میدهد که غالبا نوجوانان و جوانان تلاش میکنند با کاستن از وابستگی خود به والدین راه عصیان و سرکشی را نسبت به ارزشها و هنجارهای آنان در پیش گیرند.
مشفق تصریح کرد: لازم است بدانیم همانگونه که «انطباق کامل نسلی» ممکن نیست، «انقطاع یا گسست مطلق نسلی» نیز عملا محال است. زیرا هر نسلی در فضای فرهنگی نسل پیشین جامعه خود پرورش یافته است. اما روابط بین دو نسل زمانی بحرانی میشود که همزمان با بلوغ فرزندان، والدین در مسیر مسنتر شدن قرار میگیرند و زبان و رفتار یکدیگر را درک نمیکنند این دوره، شروع اختلاف، تعارض و یا تضاد الگوهای هنجاری و ارزشی نسل اول و دوم است.
وی گفت: از علل و نیز نشانههای این گسست میتوان به کاهش ارتباط کلامی میان دو نسل، اختلال در فرآیند همانندسازی و عدم تبعیت کامل فرزندان از والدین و تغییرگروه مرجع جوانان، کاهش فصل مشترکهای عاطفی میان نسلی، عدم تعهد به ارزشهای نسل پیشین، نابردباری و کاهش تسامح، تساهل و تحمل میان نسلها، تغییر در ساختار روابط میان والدین و فرزندان، رشد فردگرایی و افزایش سریع و وسیع ارتباطات جمعی اشاره کرد. ضمن اینکه عدم مدیریت صحیح فرهنگی و اجتماعی کلان جامعه و درک نادرست مدیران از علل بروز تضادهای فرهنگی حاصل از تغییرات اجتماعی، زمینه را برای شکاف وگسست دو نسل بهسرعت فراهم میکند.
این پژوهشگر مسائل جمعیت شناختی خاطرنشان کرد: با آنکه در ایران خانواده بزرگترین پشتوانه جوان خویش است، اما همین خانواده، خود با آسیبهای اقتصادی و اجتماعی بسیاری روبروست و نمیتواند آنچنان که باید در کنار فرزندانش قرار بگیرد. برای پیشگیری از شکاف عمیق بین نسلی، راهکارهایی همچون انتخاب مدیران متخصص فرهنگی بر مسندهای فرهنگی، حذف مراکز و متولیان متعدد فرهنگی و اجتماعی، طراحی برنامههای کلان و اساسی فرهنگی درخصوص کاهش سن فرزندآوری، تقویت ارتباطات عاطفی درخانواده، افزایش سطح دانش تربیتی والدین، گذراندن اوقات بیشتر والدین با فرزندان، آموزش درک متقابل و احترام به ارزشها و عقاید دیگران به هردو نسل، آشنایی والدین با نیازهای نسل جدید و عدم مقایسه با نیازهای نسل خود میتواند در کاهش گسست نسلی موثر واقع شود.
دیدگاهتان را بنویسید