این روزها که بحران آب وارد مرحله تازهای شده، یکی از خبرهای داغ، انتقاد و ابراز مخالفت تشکلهای محیط زیستی با انتقال آب کارون است.
آنطور که در خبرها ذکر شده، این تشکلها در نامهای سرگشاده به معاون اول رئیسجمهور نسبت به مداخلات غیرقانونی دستگاههای دولتی در پروژههای انتقال آب کارون هشدار داده و به صراحت نوشتهاند که اجرای این طرحها بدون مجوزهای محیطزیستی، پنهانکاری در اسناد و فشار برای پیشبرد پروژهها، میتواند منافع ملی و محیط زیست ایران را با تهدید جدی روبهرو کند.
آنان خواستار ارزیابی شفاف، مشارکتی و گزارش ملی تأثیرات زیستمحیطی و اجتماعی این طرحها شده و عنوان کردهاند پروژههایی که بدون مجوزهای لازم ادامه مییابند، تهدیدی برای اکوسیستم دنا، تالابهای خوزستان و فلات مرکزی به شمار میروند.
پروژههای انتقال آب از کارون، شامل تونلها، سدها و خطوط انتقال متعددیاند که عمدتاً برای تامین آب شرب، کشاورزی، صنعتی و اخیراً مصارف نفتی، آب این رود را به مناطق مرکزی و شرقی ایران منتقل میکنند. این طرحها دارای جنبههای پیچیده فنی، اجتماعی و زیستمحیطی هستند.
پروژه ماندگان یکی از طرحهای انتقال آب از سرشاخههای کارون است که در منطقه حفاظت شده دنا و بر رودخانه ماربر، یکی از سرشاخههای اصلی کارون و یکی از ارزشمندترین اکوسیستمهای کشور در حال احداث است. این سد به منظور انتقال حدود ۲۵۰ میلیون مترمکعب آب به استان اصفهان طراحی شده تا بخشی از نیازهای آبی شرب، کشاورزی و صنعت این استان را تأمین کند. این پروژه با مخالفتهای جدی سازمان حفاظت محیط زیست مواجه است و تاکنون مجوز زیستمحیطی برای آن صادر نشده است. سازمان محیط زیست بارها خواستار توقف عملیات اجرایی آن شده است، اما عملیات ساخت سد با وجود اعتراضات محلی و زیستمحیطی ادامه یافته است.
مطابق تحلیلی که از سوی ساسان نویدی، از کارشناسان محیطزیست ارائه شده، اجرای این پروژه، تهدیدی مستقیم برای زیستگاه دنا و گونههای نادر گیاهی و جانوری آن است. فراتر از اثرات محلی، نگرانی اصلی، اثرات تجمعی چندین پروژه انتقال آب بر روی رودخانه کارون است. کاهش مداوم دبی آب در پاییندست (استان خوزستان) میتواند به خشکیدن تالابها، تشدید پدیده ریزگردها و ایجاد بحرانهای زیستمحیطی و اجتماعی غیرقابل جبران بینجامد.
بر اساس نامه تشکلهای محیطزیستی به محمدرضا عارف، معاون اول رئیس جمهور مداخلات و لابیهای وزارت نیرو، وزارت کشور و سایر دستگاههای دولتی، روند ارزیابی محیط زیستی پروژهها را مختل کرده و تصمیمات در سطح ملی بدون رعایت اصول قانونی و محیط زیستی اتخاذ شده است. این نگرانیها به ویژه به دلیل فشارهایی است که برای پنهانسازی و محرمانهسازی برخی اطلاعات مرتبط با تخصیص آب و مصوبات شورای عالی آب، به وجود آمده است.
تشکلها بهصراحت هشدار میدهند که گزارش ارزیابی زیستمحیطی تحت فشارهای سیاسی و با عجله تهیه شده و نمیتواند مبنای تصمیمی درست برای یک پروژه ملی باشد.
این تشکلها در پایان از دولت خواستهاند تا در راستای حفظ منافع ملی و رعایت حقوق محیط زیست، گزارش شفاف و کاملی از روند اجرای پروژهها ارائه کند.
ساسان نویدی، کارشناس محیطزیست هم ضمن تاکید بر لزوم ارزیابی شفاف، مشارکتی و ارائه گزارش ملی تأثیرات زیستمحیطی و اجتماعی در پروژه انتقال آب کارون، گفت: انتقال آب بینحوضهای در بهترین حالت، یک مسکن موقت و پرهزینه است، نه یک درمان ریشهای. این پروژهها این توهم خطرناک را ایجاد میکنند که گویا مشکل کمآبی با یک راهحل فنی ساده قابل حل است. در نتیجه، انگیزه و فشار لازم برای اجرای سیاستهای سخت اما ضروری مانند اصلاح الگوی کشت، نوسازی شبکههای فرسوده آبرسانی و مقابله با برداشتهای غیرمجاز از بین میرود. این در حالی است که پیامدهای آن در حوضه مبدأ (مانند کارون) فوری و فاجعهبار است: کاهش دبی رودخانه، خشکیدن تالابها، نابودی کشاورزی پاییندست، تشدید ریزگردها و تخریب اکوسیستمهای منحصربهفرد، بهایی است که مناطق مبدأ برای این مسکن موقت میپردازند. این طرحها تنها بحران را از نقطهای به نقطهای دیگر منتقل میکند، بدون آنکه مصرف ناپایدار را اصلاح کند.
دیدگاهتان را بنویسید