مطابق دادههای هواشناسی که این روزها در رسانهها منتشر شده، «نیمه اول امسال و بهخصوص شصت روز گذشته پاییزجاری در بسیاری از استانها بهویژه در فلات مرکزی و استانهای همجوار زاگرس، خشکترین دوره در ۴۰ سال گذشته بوده است. این وضعیت بحرانی، منابع آبی سطحی و زیرسطحی کشور را با فشار بیسابقهای مواجه کرده است. در شهرهای بزرگ مانند تهران، تبریز، مشهد و اراک، برخی سدهای اصلی تأمینکننده آب شرب به روز صفر آبی رسیده یا بسیار نزدیک شدهاند، بهعبارتی ذخایر قابل برداشت به حداقل رسیده است و ناگزیر منجر به اتکای کامل به منابع زیرزمینی میشود. این روند خطر تشدید فرونشست و فقر منابع آبی در سالهای آینده را بهطور جدی افزایش میدهد. از سوی دیگر، دمای میانگین کشور در پاییز جاری حدود یک درجه سانتیگراد بیش از میانگین بلندمدت بوده که خود به افزایش تبخیر، کاهش رطوبت خاک و تشدید اثرات خشکسالی منجر شده است.»
بررسیهای مرکز ملی خشکسالی سازمان هواشناسی نشان میدهد که طی پنج دهه اخیر میزان بارشها سالبهسال کاهش یافته و همزمان با افزایش دما، روند خشکی کشور تشدید شده است. ترکیب این عوامل همراه با تبخیر، سبب حرکت کشور به سمت خشکی بیشتر شده است. اگرچه کمآبی معضل مشترک خاورمیانه است و همه کشورها تلاش میکنند منابع آبی خود را در راستای منافع ملی مدیریت کنند اما واقعیت این است که وضعیت در ایران به نسبت سایر کشورهای خاورمیانه بغرنجتر است.
سومین ماه پاییز در حالی آغاز شده که وضعیت بارشها مطلوب نیست و به این ترتیب حلقه کم آبی تنگتر شده است.
بر اساس پیشبینی سازمان هواشناسی، محتملترین موج بارش در مناطق کمبارش پیش از نیمه آذرماه رخ نخواهد داد؛ این درحالی است که مبتنی بر پیش بینی کارشناسان، حتی اگر بارشهای پاییز و زمستان امسال به «حد نرمال» برسد، باز هم نمیتواند کسری عظیم ذخایر آب سدها را جبران کند، چراکه خاک، سفرههای زیرزمینی و مخازن سدها چنان تهی شدهاند که بخش بزرگی از بارشها صرف ترمیم کسری گذشته خواهد شد.
بر اساس اعلام رسمی وزارت نیرو، ذخایر سدهای کشور در پایان آبانماه به پایینترین سطح دهههای اخیر سقوط کرده و بارش در ۲۰ استان، صفر میلیمتر ثبت شده است؛ آماری که عملا به معنای تداوم خشکسالی فراگیر و فشار شدید بر منابع آب شرب است.
وضعیت سدها نیز این واقعیت تلخ را به رخ میکشند که بحران آب نهتنها مهار نشده، که در نیمه دوم پاییز شدت یافته است. بارشهای پراکنده آبانماه حتی نتوانسته است میزان کمی از کاهش شدید آب مخازن را جبران کند و اکنون شماری از مهمترین سدهای کشور در وضعیت «کمتر از ۱۰ درصد ظرفیت» قرار دارند. این شرایط در مقایسه با پاییز سال گذشته، حکایت از تشدید خشکسالی دارد، خشکسالیای که به دلیل کاهش بیسابقه ورودی سدها به مرز بحرانی نگران کننده نزدیک شده است
طبق گزارش شرکت مدیریت منابع آب ایران، از ابتدای مهرماه تا ۲۷ آبان، ورودی آب به سدهای کشور در مقایسه با دوره مشابه در سال گذشته ۴۰ درصد کاهش داشته است، در حالی که سال گذشته نیز ورودی سدها در کمترین میزان دهه اخیر بود. سدهای لار، طالقان، لتیان، ماملو، دوستی، طرق، پانزده خرداد، لومان، استقلال، شمیل–نیان، سفیدرود، نهب، نسا کرمان، تنگوئیه سیرجان و رودبال داراب همگی در پایان نیمه آبان کمتر از ۱۰ درصد ذخیره داشتند و برای برخی از این سدها مانند دوستی و لار بهمعنای نزدیک شدن به خشکی مطلق است.
دیدگاهتان را بنویسید